Транскраниальды импульстік стимуляция (TPS)

Транскраниальды импульстік стимуляция (TPS) — психиатриялық және неврологиялық жағдайларға қатысты ми функцияларын қолдауға бағытталған инвазивті емес, хирургиялық емес әдіс. Ол психиатриялық емнің орнын баспайды. Дәрігер орынды деп санаған жағдайда TPS пациент қазір алып жүрген емге қосымша толықтырушы қадам ретінде қосылады.

Психиатриялық көмекте ми қызметі неге маңызды

Психиатриялық қиындықтар тек эмоциялармен шектелмейді; олар мидың қалай жұмыс істейтінімен тығыз байланысты. Көңіл күй, зейін, мотивация, стреске төзімділік және ойлаудың икемділігі мидың әртүрлі аймақтарына және сол аймақтардың бір-бірімен қаншалықты жақсы байланысатынына тәуелді.

Кейбір адамдар дәрі-дәрмек пен психотерапияға қарамастан күткеннен баяу немесе жеткіліксіз жақсарады. Мұндай жағдайларда ми қызметіне бағытталған қолдаушы әдістер талқылануы мүмкін, ал TPS — психиатр бағалай алатын нұсқалардың бірі. Оның рөлі — белгілерді өздігінен жою емес, мидың табиғи реттеу және бейімделу үдерістерін қолдайтын тұтас жоспардың бір бөлігі болу.

Кімге көмектесуі мүмкін

TPS ешқашан дербес ем ретінде қолданылмайды. Ол Альцгеймер ауруы кезіндегі қосымша ем ретінде CE таңбасына ие, ғылыми дәлелдер де дәл осы салада ең күшті, бірақ әлі де шектеулі. Психиатрия және неврология мамандарының бірлескен бағалауынан кейін ол мына жағдайларда қолдаушы тәсіл ретінде қарастырылуы мүмкін:

• Альцгеймер ауруы: әсіресе ерте және орта сатыларында, неврология және психиатрия мамандары келіскен тұтас жоспардың бір бөлігі ретінде когнитивтік функцияларды қолдауға көмектесу үшін.
• Басқа жағдайлар: TPS депрессия, жеңіл когнитивтік бұзылыс және басқа да нейропсихиатриялық жағдайларда да зерттелуде. Бұл жағдайларда ол әлі эксперименттік әдіс болып табылады және қалыптасқан ем емес; оның сізге қолайлы болуы мүмкін бе, маманыңыз түсіндіре алады.

TPS белгілі бір пациентке сәйкес келе ме және ем қалай жоспарланады — бұл тек психиатрия және неврология мамандарының егжей-тегжейлі бағалауынан кейін ғана шешіледі.

Сеанс кезінде не күтуге болады

TPS пациенттің жайлылығын басты назарда ұстай отырып, клиникалық жағдайда жүргізіледі. Алғашқы бағалаудан кейін психиатр ем курсын жеке жоспарлайды.

• Операциясыз: TPS бастың сыртынан, ешқандай тіліксіз қолданылады.
• Анестезиясыз: сіз бүкіл сеанс бойы ояу боласыз, анестезия қажет емес.
• Жайлы қалып: сеанс жайлы ортада өткізіледі.
• Арнайы бас құрылғысы: ол қысқа, бақыланатын стимулдар береді.
• Қысқа сеанстар: әр сеанс әдетте шамамен 20–30 минутқа созылады.
• Күнделікті өмірге бірден оралу: сеанстан кейін демалу кезеңі немесе ауруханада қалу қажет емес.

Жағдайыңыз бүкіл ем барысында бақыланады, қажет болса дәрігер жоспарды қайта қарай алады.

TPS курсы қанша уақытқа созылады?

Бірыңғай стандартты ұзақтық жоқ. Емнің ұзақтығы таңдалған хаттамаға және адамның клиникалық жағдайына байланысты.

• Сеанс ұзақтығы: әдетте 20–30 минут.
• Сеанстар саны: психиатр маман жеке белгілейді.
• Жалпы курс: кейбір адамдарда жоспарланған сеанстар бірнеше апта ішінде аяқталады; басқа жағдайларда қосымша сеанстар белгіленуі мүмкін.

Кесте әр адамның шағымдарына, қазіргі еміне және емге жауабына қарай бейімделеді.

TPS қауіпсіз бе?

TPS инвазивті емес және операцияны қажет етпейтіндіктен, әдетте қауіпсіз емшара болып саналады. Әр курсты маман дәрігер мұқият жоспарлайды және ол клиникалық жағдайда жүргізіледі. Ғылыми зерттеулер мен клиникалық тәжірибе пациенттердің көпшілігі оны жақсы көтеретінін көрсетеді.

Ықтимал жанама әсерлер

Кейбір адамдар сеанстан кейін жеңіл, уақытша әсерлерді байқайды. Ең жиі хабарланатындары:

• Жеңіл бас ауыруы
• Құрылғы қойылған жердің қысқа уақыт сыздап ауыруы
• Жеңіл шаршау сезімі

Бұл әсерлер әдетте қысқа уақыт ішінде өздігінен басылады және күнделікті өмірге кедергі келтірмейді.

Қашан ерекше сақтық қажет

Кез келген ем сияқты TPS барлығына бірдей сәйкес келмейді. Мына жағдайлардағы адамдарға ол сәйкес келмеуі мүмкін немесе алдын ала егжей-тегжейлі бағалау қажет:

• Бұрын эпилепсия немесе ұстамалар болғаны
• Бастағы металл импланттар немесе құрылғылар, мысалы, аневризма клипсалары, шунттар немесе ми стимуляторлары
• Кардиостимулятор немесе басқа да имплантталған электрондық құрылғы
• Қанның ұю бұзылысы немесе қанды сұйылтатын дәрілермен ем
• Ми ісігі
• Жақында жүргізілген кортикостероидтық ем
• Жүктілік
• Басқа да кейбір неврологиялық аурулар

Сондықтан TPS басталар алдында маман әр адамның бұрынғы аурулары мен емін және қазіргі жағдайын егжей-тегжейлі қарап шығады.

NPİSTANBUL ауруханасындағы TPS

NPİSTANBUL ауруханасында TPS емін психиатрия және неврология мамандары бірлесіп жоспарлайды. Ем басталар алдында олар пациенттің психиатриялық анамнезін, қазіргі емін және жалпы клиникалық көрінісін қарап шығады.

TPS пациенттің қазіргі дәрі-дәрмекпен емін, психотерапиясын және басқа да қолдаушы тәсілдерін қамтитын тұтас, жекелендірілген емдеу жоспарының бір бөлігі болып табылады. Топ барлығына бір стандартты хаттаманы қолданудың орнына әр адамның клиникалық қажеттіліктеріне ең сәйкес келетін тәсілді таңдайды.

Пациенттер тұрақты түрде бақыланады, ал олардың қажеттіліктері өзгерген сайын жоспар түзетілуі мүмкін. Әр кезеңде TPS емінің әлі де сәйкес келетін-келмейтінін және оны жалғастыру керек пе екенін маман дәрігердің бағалауы анықтайды. NPİSTANBUL ауруханасындағы барлық TPS емі мультидисциплинарлық нейропсихиатриялық тәсіл аясында және ғылыми әрі этикалық қағидаттарға сай жүргізіледі.